სტუ

ქიმიური ტექნოლოგიისა და მეტალურგიის ფაკულტეტი

2007 წლიდან  ქიმიური ტექნოლოგიისა და მეტალურგიის ახლად შექმნილ ფაკულტეტზე სტრუქტურული რეორგანიზაციის შედეგად სტრუქტურულ ერთეულად დაფუძნდა ქიმიური  და ბიოლოგიური ტექნოლოგიების დეპარტამენტი. დეპარტამენტს ხელმძღვანელობს ქიმიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი ნაზიბროლა კუცი­ავა. მისამართი: ოთახი 202, II სასწავლო კორპუსი, ტელეფონი: 0322 77 11 11 (7369), ელ ფოსტა: n.kutsiava@gtu.ge

დეპარტამენტში მოღვაწეობს 15 პროფესორი, 12 ასოცირებული პროფესორი, 2 ასისტენტ-პროფესორი, 2  ასისტენტი, 1 აკადემიკოსი, მოწვეული პროფესორი და 1 მოწვეული მასწავლებელი.    

 

დეპარტამენტის შესაბამისი მიმართულებებია:

ფაკულტეტის აკადემიური პერსონალის გარკვეული ჯგუფი გაწევრიანებულია ევროპის კერამიკოსთა საზოგადოებაში (28 ქვეყანა) და კერამიკოსთა საერთაშორისო ფედერაციაში (42 ქვეყანა). პროფ. ზ. კოვზირიძე ამ ორივე ორგანიზაციის საბჭოების წევრია. წლების განმავლობაში ამ ორგანიზაციების ეგიდით აკადემიურმა პერსონალმა მონაწილეობა მიიღო მსოფლიოს მრავალ ქალაქებში საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციაში და ფორუმებში  ტექნიკური უნივერსიტეტის სახელით წარდგენილია 100-ზე მეტი სამეცნიერო პრეზენტაცია.

საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის აკადემიური საბჭოს 2017 წლის 27 დეკემბრის დადგენილებით, ქიმიური ტექნოლოგიისა და მეტალურგიის ფაკულტეტთან შეიქმნა „ბიონანოკომ­პოზიტებისა და ნანოკომპოზიტების ტექნოლოგიის ინსტიტუტი (დირექტორი პროფ. ზ. კოვზირიძე). ამ ინსტიტუტთან ჩამოყალიბდა კლასტერი, რომელშიც გაერთიანებულია 7 უწყება: ფიზიკა-ტექნიკის ინსტიტუტი; კლინიკური ონკოლოგიის ინსტი­­ტუტი, ქუთა­­­ისის ონკოლო­გიური ცენტრი „საროველი“; რ. დვალის მანქანათა მექანიკის ინსტიტუტი;  ა. თვალჭრელიძის კავკასიის მინერალური ნედლეულის ინსტიტუტი; ვ. ჭავჭავაძის კიბერნე­ტიკის კვლევთი ინსტი­ტუტი და რ. აგლაძის არაორგანული ქიმიისა და ელექტროქიმიის ინსტი­ტუტი.

ზ. კოვზირიძის ხელმძღვანელობით ინოვაციური ტექნოლოგიით მიღებული ახალი კარბიდ-სიალონური კომპოზიტები, რომლებიც მაღალი ცეცხლგამძლეობით, სისალით და ქიმიური მედეგობით ხასიათდება თერმოშოკების მიმართ, შეიძლება წარმატებით იქნეს გამოყენებული რაკეტულ-კოსმიურ ტექნიკაში, მაღალ ტემპერატურული დამფარავებისათვის, ჯავშანტექნიკის, ტურბინების დისკებისა და ფრთებისათვის, ბირთვული რეაქტორების ცვეთამედეგი კვანძებისათვის. 2015-17 წლებში ბიონანოკერამიკისა და ნანოკომპოზიტების საუნივერსიტეტო მასალათმცოდნეობის ცენტრში შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდის გრანტის თემატიკით შემუშავდა  ცემენტის ღუმელების ამონაგის ტექნოლოგია ადგილობრივი ნედლეულის ბაზაზე. მის მიმართ განხორციელებული საქარხნო გამოცდების შედეგების მიხედვით იგი სამომავლოდ დანერგვას ექვემდებარება.

ზ. კოვზირიძის მიერ პირველად საქარ­­თველოში შეიქმნა მაღალი ანტიბლასტომური ეფექტის მქონე პრინცი­პუ­ლად ახალი ინოვა­ცი­ური ტექნოლოგია; განისაზღვრა სიმსივნის საწინა­აღმდე­გო მონო­თე­რა­პიული სამკურნალო ეფექტი და ადიუვანტური მოქმე­დება კიბოს პოლიქიმიოთერაპიულ მკურნა­ლობაში. ამ ტექნო­ლოგიურ ინოვაციურ მეთოდს “Cancer­ther­mia” ეწოდა. პროფ. ზ. კოვ­ზი­რ­ი­ძის მიერ შექმნილი უნივერსალური და მკურნალობაში აბსოლუტურად უვნებელი აპარატურა მართვადი ლოკალური ჰიპერთერმიის მეთოდით - “LEZI-1“ ონკოლოგიური დაავადების მკურნალობის მიზნით დაინერგა ქუთაისის ონკოლოგიურ ცენტრში. უმკურნალეს კიბოს მესამე და მეოთხე სტადიით დაავადებულ 450 პაციენტს სხვადასხვა ორგანოებზე. მიღებული შედეგების მიხედვით პრეზენტაციამ კიბოს თერაპიის შესახებ პირველი ადგილი აიღო 2010 წლის 10-13 ოქტომბერს ქ. თბილისში ჩატარებულ ახალგაზრდა მეცნიერთა პირველ საერთაშორისო კონფერენციაზე. დიდი წარმატება ხვდა ასევე კიბოს თერაპიის აპარატურის პრეზენტაციას, რომელმაც პირველი ადგილი დაიმსახურა 2016 წლის 21-25 აგვისტოს, დრეზდენში მსოფლიო კონგრესზე, სადაც 47 ქვეყანა მონაწილეობდა.

ზ. კოვზირიძის ავტორობით ჩატარებულია მასალათა კონსოლიდაციის პროცესების მათემატიკური გათვლა, რისთვისაც მან მიიღო მეცნიერებისა და ტექნიკის სახელმწიფო კომიტეტის პრემია. მის მიერ შექმნილი 6 მათემატიკური ფორმულიდან "საქპატენტში" რეგისტრირებულია 5. სამი გამოქვეყნდა მსოფლიოში ჟურნალების ყველაზე დიდი გაერთიანების Scientific Research Publishing-ს  იმპაქტ ფაქტორის მქონე ჟურნალებში. ამ გაერთიანების ცენტრალური ოფისის გამოხმაურების მიხედვით სტატიები აღნიშნულ ფორმულებზე დიდი მოთხოვნით სარგებლობს მეცნიერების, ინჟინრების და აკადემიურ პერსონალს შორის. მისი ავტორობით გამოცემულია 19 მონოგრაფია, მათ შორის 5 გამოცემულია უცხოეთში.  

დეპარტამენტში განხორციელებულია და მიმდინარეობს კვლევები სხვადასხვა მიმართულებით:

არადეფიციტური და იაფი მისართების (სოფ­ლის მე­ურ­ნეობის თხე­ვა­დი ნარჩე­­­ნებისა და მეორა­დი პროდუქ­ტე­ბის) გამოყენებით ერთნახადი ბენზინის ოქტა­ნური რიცხ­ვისა და ნავ­თობში შემა­ვა­ლი ნათელი ფრაქციების გამოსავლიანობის გაზრდა.    (პროფესორები თ. შაქარაშვილი, ნ. კუციავა და ასოცირებული პროფესორი მ. ანდღულაძე);

ახალი ბიოლო­გიურად აქტიური ტეტრაციკლური ჰეტეროციკლური სისტემების სინთეზი მათი სამკურნალო გამოყენების მიზნით (ხელმძღვანელი − პროფ. მ. მაისურაძე);

ხაზო­ვანი ჰე­ტე­როჯაჭვური პოლიმერების სინთეზი ალკინ-აზიდის, ე.წ.„კლიკ-რეაქ­ცი­ით“ აკადე­მი­კოს რ. ქაცა­რავას ხელმძღვანელობით. კვლევების შედეგად შემუშავდა ორიგინა­ლური „სამ­კომ­­პო­­ნენ­­ტი­ანი/ორსა­­ფე­­ხუ­რი­ანი/ერთ ჭურ­­ჭელში“ (One-pot/two-step/three-component synthesis) სინთეზის სქემა; მნიშ­ვნე­­ლოვნად გაფართოვდა პოლი­კონ­­დენ­სა­ცი­ური მეთოდის სინთეზური შესაძლებ­ლო­ბები. მიღე­ბუ­ლ­ია და შესწავლილია მთელი რიგი ბიოშეთავსებადი ბიოდეგ­რა­დი­რე­ბადი პოლი­მერე­ბისა და მათ საფუძველზე შექმნი­ლია ინოვაციური ბიომასა­ლები. უდიდესია აღნიშ­ნუ­ლი პოლი­მე­რე­ბის ბიო­სა­მე­­დი­ცინო გა­მო­ყე­ნე­ბის პერსპექტივები, მათი კომერციული პოტენ­ციალი (მრა­ვალ­­­მილი­არ­დი­ან ბაზარზე) გან­წო­ვა­დი ქირურგი­ული მასალების, წამლების მიმწო­დე­ბე­ლი/გა­დამ­ტანი სისტე­მების და თერა­პიული პოლიმერების სახით; აგრეთვე მნიშვნე­ლო­ვანია კვლევის შედეგები, რომლებიც ეფუძნება ახალი თაობის ბიოშეთავსებადი ნანონაწი­ლა­კების (ნნ) მიღებას ბიოდეგ­რა­დი­რებადი პოლიეს­ტე­რა­მიდების საფუძველზე. განსაზღვრულია მიღებული ნანონა­წი­ლა­კების გან­ვლა­დობა ოკულარულ ბარი­ერებ­ში და მათი როგორც ნანო­კონტეინერების გამოყენების პერსპექ­ტულობა თვალში წამლების შეყვანისათვის;

დადგინდა გარეჯის მიმდებარე ტერიტო­რიაზე „სახარე“ და „გრძელ“ ტბებში არსებული მირა­ბი­ლი­ტის საბა­დო­ების შედგენილობა და აზამბურის მირაბილი­ტის შემ­ცველი ტბების საკურორტო დანიშ­ნულებით გამოყე­ნე­ბის მიზანშეწონილობა; შემუშავდა წელი­წად­ში 40 000 ტ უწყლო ნატ­რი­უმის სულფატის მიღების სრული ტექნოლო­გი­ა (ხელ­მძღვა­ნელი − პროფ. მ. მჭედ­ლი­შვი­ლი);

რუსთავის საწარმოო გაერთიანება „აზოტთან“ ერთად დაზუსტდა ციანმჟავას წარმოების ტექნო­ლო­გი­ური პარამეტრები პროცესის სტაბილურობისა და ეკონომიკური მაჩვენებ­ლების გასა­უმ­ჯო­ბე­სე­ბლად; ასევე განხორციელდა სამუშაოები ჩამდინარე წყლების გასაწმენდად ქვანახშირის ნარჩენი კუდებით (ხელ­მძღვა­ნელი პროფ. ლ. გვასალია);

რუსთავის ელექტრო­ლიზური მანგანუმის ორჟანგის ქარხანაში ელექტროქი­მი­ურ წარმო­ება­თა ტექნო­ლო­გიის კათედრაზე შემუშავებული ტექნოლო­გიის მიხედვით განხორციელდა ნა­ტუ­რალური მანგა­ნუმის დი­ოქსი­დის საექსპორტო პროდუქციის გამოშვება (პროფესორები: თ. აგლაძე, ჯ. შენგელია, გ. აგლაძე, ჯ. გველესიანი);

მავნე მინარევე­ბი­საგან წყლის გაწმენდის მიზნით მიღებულია ახალი ტიპის მფილტრავი მასა­ლები; ასევე დამუშავდა ულტრადის­პერ­სული ვერცხლის, მაგნეტიტის, კობალტის, ოქ­როს, სპილენძისა და სხვა ლითო­ნე­ბის ნანონაწი­ლა­კებისა და სხვადასხვა ლითონის შემცვე­ლი მულ­ტი­ფუნქციური კომპოზი­ციური ნანოდანა­ფარების მიღე­ბის (თ. აგლაძე, მ. დონაძე,  მ. გაბ­რი­ჩიძე),  არაპირდაპირი ელექ­ტრო­ქიმიური აღდგე­ნისა და დაჟან­გვის მეთო­­დით ცეოლი­ტე­ბის მოდიფი­-ცირებისა და ჭიათურის სამთო-გამამ­დიდ­რე­ბელი წარმო­ების ნარ­ჩე­ნების უტილიზა­ციის (პროფ. ჯ. შენგელია) ტექნო­ლოგიები;

დასანერგად წარდგენილია ინოვაციური სამუშაოები, რომლებიც ეხება თბილისის მეტრო­პო­ლი­ტენის გვირაბების წყალუჟონადობის პრობლემის გადაჭ­­რას; ენგურჰესის სადაწნეო  გვირაბისა და კაშხლის წყალსაცავის ფილტრაციის შემცირება-შეწყვეტას; ტყიბუ­ლის შახტის გამაგრების პრობ­­ლე­მის გადაჭრას; ფოთისა და ანაკ­ლი­ის პორტების სწრა­ფი ტემ­პით მშენებ­ლო­ბის წარმარ­თვი­­სათ­ვის წყალქვეშა ბეტონირების უსწრა­ფესი გამაგრების მეთოდის გამოყენებას (ხელ­მძღვა­ნელი − პროფ. თ. გაბადაძე);

დამუშავდა ტექნოლოგიები, რომლებიც ითვალისწინებს სა­წარ­მოო მტვრის ბრიკეტირების პრო­ცესში შემკვრელად თხე­ვა­­დი მინის გამოყენებას; ზესტაფონის ფეროშენადნობების ქარხნის წიდისა და ჭითურის შლამის ნარევებიდან ქვის სხმულის ნაწარმის მიღებას; ფერადი მინის საყოფაცხოვრებო და დეკორა­ტი­ული ნაწარმის მიღებას საჩხერის რეგი­ონის ქვიშებისა და დედოფ­ლისწყაროს კირქვე­ბის საფუძველ­ზე; მინის იზოლატორების მიღებას საჩხერის რეგიონის ქვიშებისა და გარე ქართლის რეგი­ონის ვულკანური ფერფლის გამოყენე­ბით (ხელმძღვანელი − პროფ. თ. ჭეიშვილი);

პროფ. გ. გაფრინდაშვილის ხელმძღვანელობით პირველად განხორციელდა ადგილობრივი ნედლეულის გამოყენებით მტკი­ცე სტრუქტურის პიგმენტებისა და ფლიუსების სინთეზი, რაც უნიკალური მასალაა მხატვრული მინანქრების მისაღებად საეკლესიო და საერო ფერწერაში, მინან­ქრის ტიხრულ ტექნიკაში; ასევე მნიშვნელო­ვა­ნია მისი წვლილი მეცნიერ-კონსულტატის რანგში ალავერდის ეპარქიაში (ქ. თელავი) აშენე­ბულ თანამედროვე საწარმოში ,,ქვევრის სკოლა-აკადემია”, სადაც ახლო მომავალში ახალი ტექნოლოგიით განხორცი­ელდება ორ-და სამტონიანი ღვინის კერამი­კული ქვევრების საწარმოო დამზადება; გარდა ამისა, აღნიშნული საწარმო უზრუნველყოფს საერო და საეკლესიო ფერწერუ­ლი საღებავების, ძვლის ფაიფურის ტიხრული ტექნიკით დამუ­შა­ვე­­ბუ­ლი მხატვრული ნაწარმის გამოშვებას და სხვ.;

საქართველოს ბუნებრივი ფილიპსიტის საფუძველ­ზე შექმნილია მაღალეფექტური ბაქტერი­ცი­დული სორბენტები და დადგენილია მათი გამოყენების სფეროები (პროფ. ნ. კუციავა);

შესწავლილია კუმისის ლამოვანი ტალახის მშრალ მდგომარეობაში გამოყენების შესაძლებლობა სხვადასხვა დანიშნულების სამედიცინო და კოსმეტიკური მიზნით; ასევე პრიორიტეტულია სამუშაოები, რომლებიც ხორციელდება ადგილობრივი ნედლეულის ბაზაზე ეკოლოგიურად უსაფრთხო და ეკონომიკურად ეფექტური სამკურნალო-პროფილაქტი­კური და კოსმეტიკული ნაწარმის მისაღებად (პროფ. ნ. ბოკუჩავა);

ჩატარებულია არაერთი საინტერესო კვლევა საკვები პროდუქტების სრულფასოვნების შესწავლის, ხარისხის კონტროლისა და მართვის მიმართულებით (პროფ. გ. დანელია); დამუშავებულია ტექნო­ლოგია ეკოლოგიურად სუფთა, ჯანმრთელობისათვის უსაფ­რთხო გუაშისა და აკვარელის საღებავების მისაღებად (პროფ. მ. წვერავა);

ბიოტექნოლოგიის მიმართულებით აქტუ­ალუ­რია კვლევები, რომლებიც ეხება მაღა­ლი აქტი­ვო­-ბის მქონე ფერმენტების მიღებას, გაწმენდას და მათი ჰომოლოგიურო­ბის დადგენას; ანტიკანცე­როგენული თვისებების მქონე ბიოლოგიურად აქტიური ნივთი­ერე­ბების შესწავლასა და პრაქ­ტი­-კულ გამოყენებას; კვლევები ასევე უკავშირდება სოფლის მეურნეობასა და კვებით ინდუსტრიას. კვლევის ობი­ექტებს შეად­გენს როგორც ბაქტერიები, ასევე ვირუსები. კვლევები ჩატარდა Xanthomonas vesica­taria-ს სპეცი­ფი­ური ვირუსის პერსპექტივებზე პომიდვრის ბაქტერი­ული ლაქოვანი დაავადე­ბების თავი­დან ასაცილებლად (პროფ. თ. ბუაჩიძე, ასოც. პროფ. ნ. ბუცხრი­კიძე, პროფ. ლ. თოფურია);

ცალკე აღნიშვნის ღირსია ბიოტექნოლოგიის მიმართულებისა და შპს „ბიოლოგიკას“ შორის დამყარებული მჭიდრო და ნაყოფიერი თანამშრომლობა. განსაკუთრებით ეს ეხება სხვადასხვა ტექნოლოგიებზე დაფუძნებულ სასწავლო ტესტ-კომპლექტების დამუშავებასა და წარმოებაში დანერგვას. ეს არის როგორც მიკრობიოლოგიური, ასევე ELISA-ისა (ფერმენტული იმუნო­სორ­ბენ­­ტული ანალიზი) და ქრომატოგრაფიული ნაკრებები (იონცვლადი და თხელფენოვანი ქრომა­ტოგრა­ფია), ელექტროფორეზისა და გელ-ფილტრაციის ჩასატარებელი კომპლექტები (პროფ. ე. კვესიტაძე).